Teoría sobre Elaboración de diagramas de comportamento

Obxectivos

Vimos que os diagramas de clases representan o modelo dun sistema, os distintos obxectos que o compoñen, cómo están relacionados uns cos outros, as xerarquías ou taxonomías existentes entre eles e tanto o estado coma o seu comportamento. É unha visión estática do sistema.

Nesta sección:

• Aprederemos a traballar con diagramas de casos de uso, de secuencia, de estados, etc.
• Permitiranos ver vai a interactuar o sistema co usuario, cal é a secuencia de eeecución, cómo se relacionan os obxectos, en qué orden van a executarse os seus métodos, o ciclo de vida dos obxetos, etc.
  • isto é a parte dinámica que vai ser necesaria para o programador

Diagramas de interacción: tipos (diagramas de secuencia e de comunicación)

Diagramas de colaboración

Lembra. Os diagramas de secuencia e os diagramas de colaboración son equivalentes; amosan a mesma información pero de xeito distinto
Un diagrama de secuencia pode convertirse nun de colaboración e viceversa.

Diagramas de actividades

Os diagramas de actividades son unha variante dos diagramas de estados nos que os estados representan a execución de actividades ou accións e as transaccións só se disparan cando se finaliza a execución das actividades ou accións.

Cando se empeza a traballar con este tipo de diagramas non sempre resulta doado diferenciar un estado dunha actividade. Os estados son xeralmente atómicos (non se poden dividir) e pásase dun estado a outro cando se produce algún evento. As actividades, por contra, non son atómicas (poden dividirse noutras actividades ou accións) e xeralmente pásase dunha a outra cando a actividade termina.

Facendo un símil coas persoas, un estado podería ser triste, e non o podemos dividir en estados mais sinxelos, e normalmente só poderemos cambiar de estado - a contento por exemplo - cando suceda algún evento, por exemplo recibir unha boa noticia. Pola contra, un exemplo de actividade podería ser facer a colada, que podemos dividir en actividades ou accións mais sinxelas (seleccionar roupa, metela na lavadora, poñer a lavadora, etc) e, normalmente cambiaremos a outra actividade, facer a comida por exemplo, cando terminemos a primeira.

A diferenza doutros diagramas que soen empregarse para funcións moi concretas, os diagramas de actividades son mais versátiles e poden empregarse para distintas tarefas dentro do proceso de análise e deseño dun proxecto e a distinto nivel de detalle.

Por exemplo para describir:

• un proceso de negocio ou un fluxo de traballo entre os usuarios e o sistema.
• os pasos que se levan a cabo nun caso de uso.
• un método, unha función ou unha operación de software.

En todos estes casos, debuxar un diagrama de actividades pode axudar a mellorar o proceso que se está representado. Se o diagrama de actividade do proceso resulta ser moi complexo, pódense buscar posibilidades para simplificalo.

Elementos

Os diagramas de actividade poden incluír os seguintes elementos:

• Actividade/Acción. Identificase cun paso ou conxunto de pasos na execución do proceso que se estea representando. A diferenza entre actividades e accións é que as primeiras poden ser subdivididas en outras actividades ou accións e as segundas non (considéranse atómicas, e dicir, indivisibles).

  Represéntanse mediante un rectángulo cos bordos redondeados. Dentro poñerase o nome da actividade ou acción aínda que tamén pode aparecer unha expresión que a identifique.

Algunhas veces as accións represéntanse cunha figura en forma de píldora ou cápsula para diferencialas das actividades.

• Transición ou fluxo. Determina a actividade que vai a continuación de outra. Representase cunha frecha entre unha actividade e outra.
• Bifurcación. Marca a existencia de fluxos alternativos. En cada fluxo de saída indícase unha condición de garda.

  Represéntase cun rombo que ten unha transición de entrada e 2 ou máis de saída.

  As bifurcacións poden fusionarse despois nun único fluxo. Isto pode vir representado de varias formas:

• Divisións e unións. Utilízanse para representar estados que se poden realizar en paralelo. Graficamente represéntanse cunha barra de sincronización que é unha liña ancha horizontal ou vertical.
• Particións. Pódense facer particións nun diagrama de actividades para identificar as accións que teñen algunha característica en común. Por exemplo que se levan a cabo por un mesmo actor:

Recomendacións

1. Tendo en conta que os diagramas de actividade soen estar asociados a unha clase, a unha operación ou a un caso de uso, débese seleccionar correctamente a operación que será representada; recoméndase seleccionar operacións importantes que poidan ser custosas repetitivas e que causen dificultades no proceso.
2. É preciso determinar onde empeza e onde remata o ciclo que se quere representar.
3. Convén observar varias veces a operación, para dividila nos seus elementos e identificalos claramente.
4. Finalmente, cos datos anteriores e seguindo a secuencia de elementos, constrúese o diagrama.

Exemplos

Extracción de cartos nun caixeiro automático

Venta de gando

Resumo

• Pode especificarse cómo o usuario vai a interactuar co sistema mediante os diagramas de casos de uso.
• O caso de uso é a funcionalidade do sistema.
• Un actor é unha persona ou rol que utiliza o sistema.
• Os casos de uso documéntanse na fase de análise. Esta documentación inclúe os actores, as condicións previas ou precondicións e os fluxos de execución.
• Existen tres tipos de relacións:
  • Include ou inclusión. Utilízase cando un caso dentro dun diagrama necesita a funcionalidade doutro.
  • Extends ou extensión. Situación na que se ten un caso de uso similar a outro pero que fai algo máis.
  • Xeneralización. Identificanse elementos comúns e crease unha xerarquía.
• Os diagramas de secuencia
  • permiten engadir unha característica fundamental a análise coma é o tempo.
  • extraense do diagrama de clases e do diagrama de casos de uso.
• Existen tres tipos de mensaxes:
  • Simples.
  • Sincrónicos.
  • Asincrónicos.
• É posible representar recursividade nos diagramas de secuencia.
• Os diagramas de colaboración amosan:
  • cómo os distintos obxectos dun sistema interaccionan uns cos outros
  • qué mensaxes se envían
• cómo interactúan tendo en conta a orde
• Os diagramas de secuencia e diagramas de colaboración son equivalentes
  • amosan a mesma información, pero de xeito distinto.
  • un diagrama de secuencia puede convertirse en un de colaboración e viceversa.
• Os diagramas de estado permiten representar os distintos estados polos que pasa un obxecto.
• Os iconos de estado igual que as clases adoitanter a seguinte información:
  • O nome do estado.
  • As variables de estado.
  • As actividades
• Existen estados en reposo ou standby do mesmo xeito que subestados.
• Os diagramas de actividades son moi parecidos ós diagramas de fluxo e se crean para coñecer dunha maneira esquemática o que un proceso fai.
• É posible expresar a concurrencia nun diagrama de actividades.

Bibliografía

• Traballo realizado durante unha licenza de formación retribuída pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria. María del Carmen Fernández Lameiro, Máximo Fernández López e Andrés del Río Rodríguez. licenza Creative Commons BY-NC-SA
• Entornos de desarrollo. Moreno Pérez, Juan Carlos. Editorial Síntesis. ISBN: 9788491711612
• Pressman, R. S. Ingeniería del Software: Un enfoque práctico. Editorial McGraw-Hill
• Sommerville, I. Ingeniería del software. Editorial Addison Wesley

Referencias

• Modelado conceptual de sistemas SW
• Videotutorial UML en español
• metauml

Casos de uso

• Diagramas de Casos de Uso

Interacción

• Diagramas de Interacción
• Diagramas de Interacción

Comunicación

• Diagramas de comunicación
• Diagramas de comunicación