Instalación de xestores de contidos 2

Introdución

Os xestores de contidos ou CMS (Content Management Systems) son aplicacións que permiten crear, organizar, modificar e publicar contidos sen ter que desenvolver desde cero toda a infraestrutura necesaria.

Un CMS adoita proporcionar:

• creación e edición de contidos;
• organización mediante categorías ou etiquetas;
• xestión de usuarios;
• control de permisos;
• personalización da interface;
• extensibilidade mediante módulos ou plugins;
• publicación de contidos;
• mecanismos de seguridade;
• copias de seguridade;
• importación e exportación de información.

Existen CMS especializados en diferentes necesidades. Algúns están orientados a páxinas corporativas, outros a blogs, outros ao comercio electrónico e outros á creación colaborativa de documentación.

Nesta unidade estudaremos especialmente dous CMS orientados á creación colaborativa de documentación:

• MediaWiki
• DokuWiki

Que é un CMS?

Un CMS é unha aplicación informática que facilita a xestión dun conxunto de contidos.

Nun sistema desenvolvido desde cero, o programador tería que crear funcionalidades como:

• autenticación;
• creación de usuarios;
• edición de contidos;
• almacenamento;
• control de permisos;
• busca;
• publicación;
• administración.

Nun CMS estas funcións xa existen total ou parcialmente.

Podemos representar de forma simplificada o funcionamento dun CMS así:

                 ADMINISTRADOR/A
                        |
                        v
                 +--------------+
                 |     CMS      |
                 +------+-------+
                        |
          +-------------+-------------+
          |                           |
          v                           v
      CONTIDOS                    CONFIGURACIÓN
          |                           |
          +-------------+-------------+
                        |
                        v
                     USUARIOS
                        |
                        v
                    NAVEGADOR

Tipos de xestores de contidos

Existen diferentes tipos de CMS.

Tipo de CMS	Finalidade habitual
CMS web xeral	Creación e administración de sitios web.
Blog	Publicación de artigos e novas.
Wiki	Creación colaborativa de documentación e coñecemento.
CMS de comercio electrónico	Xestión dun catálogo de produtos, clientes e pedidos.
LMS	Xestión de contidos e actividades de aprendizaxe.
DMS	Xestión documental.
Portal ou intranet	Organización de información e servizos para unha comunidade ou organización.

Exemplos coñecidos poden incluír:

• WordPress.
• Joomla.
• Drupal.
• MediaWiki.
• DokuWiki.
• Moodle.
• plataformas de comercio electrónico.

Non todos os CMS teñen as mesmas necesidades técnicas.

Por exemplo, un CMS pode utilizar unha base de datos relacional, mentres que outro pode almacenar a información directamente en ficheiros.

CMS wiki

Un wiki é un tipo de sistema orientado á creación colaborativa de información.

As súas características habituais son:

• edición rápida das páxinas
• historial de cambios
• revisións
• enlaces entre páxinas
• organización mediante categorías
• colaboración entre usuarios
• control de permisos

Os dous sistemas que utilizaremos son MediaWiki e DokuWiki.

MediaWiki

MediaWiki é o software utilizado, entre outros proxectos, pola Wikipedia.

Características destacadas:

• edición colaborativa
• historial de revisións
• usuarios e grupos
• permisos
• categorías
• plantillas
• extensiones
• temas ou skins
• almacenamento estruturado da información
• base de datos

No contorno da práctica utilizamos MediaWiki sobre unha infraestrutura LAMP con Linux, Apache, MariaDB/MySQL e PHP.

DokuWiki

DokuWiki é tamén un CMS orientado á documentación tipo wiki.

Unha das súas características técnicas máis importantes é que pode almacenar as páxinas e a información asociada en ficheiros, polo que non necesita obrigatoriamente un SGBD relacional para funcionar.

Isto fai que os seus requisitos sexan diferentes dos de MediaWiki.

DokuWiki incorpora funcionalidades como:

• páxinas;
• namespaces;
• usuarios;
• grupos;
• ACL;
• plugins;
• temas ou templates;
• historial;
• buscador;
• índices;
• sindicación RSS/Atom.

Licenzas de uso

Antes de instalar un CMS debemos coñecer a súa licenza.

A licenza determina, entre outros aspectos:

• se podemos utilizar o software
• se podemos estudalo
• se podemos modificalo
• se podemos redistribuílo
• baixo que condicións podemos distribuír modificacións

Nos proxectos de software libre e de código aberto é habitual atopar licenzas como:

• GPL
• MIT
• Apache License
• BSD
• LGPL

Software libre non significa necesariamente que todo o contido creado con ese software sexa libre.

Debemos distinguir:

• a licenza do CMS
• a licenza dos plugins
• a licenza dos temas
• a licenza das imaxes
• a licenza dos textos
• a licenza doutros recursos empregados

Requisitos de funcionamento

Antes da instalación debemos analizar os requisitos do CMS.

Algunhas cuestións que debemos comprobar son:

• sistema operativo
• versión de PHP
• servidor web
• base de datos
• versión mínima do SGBD
• extensións necesarias de PHP
• espazo en disco
• memoria RAM
• conectividade
• permisos de escritura
• requisitos de seguridade

MediaWiki

Nunha instalación típica baseada en LAMP necesitaremos:

Compoñente	Función
Linux	Sistema operativo.
Apache	Servidor web.
PHP	Execución do código do CMS.
MariaDB/MySQL	Almacenamento da información.
Navegador web	Acceso e administración.

DokuWiki

Nun escenario habitual necesitaremos:

Compoñente	Función
Linux	Sistema operativo.
Apache ou Nginx	Servidor web.
PHP	Execución da aplicación.
Sistema de ficheiros	Almacenamento das páxinas e configuración.
Navegador web	Acceso e administración.

A diferenza fundamental é que DokuWiki non necesita necesariamente unha base de datos relacional.

Planificación da instalación

Antes de comezar a instalar debemos planificar o proceso.

Unha planificación básica debería responder a preguntas como:

• Onde se vai instalar?
• Que sistema operativo utilizaremos?
• Que servidor web se empregará?
• Hai que instalar PHP?
• Hai que instalar unha base de datos?
• Que nome terá o sitio?
• Que usuarios existirán?
• Que dominio ou URL terá?
• Como se realizará a copia de seguridade?
• Como se realizará a actualización?
• Como se protexerá o acceso?

Unha mala planificación pode provocar problemas posteriores.

Instalación de MediaWiki

Ver no seu artigo Instalación e configuración de MediaWiki en Apache.

Instalación de DokuWiki

Ver no seu artigo

Estrutura funcional dun CMS

Un CMS pode analizarse desde varios puntos de vista.

Elemento	Función
Contido	Información que publicamos.
Usuarios	Persoas que utilizan o sistema.
Grupos	Agrupación de usuarios.
Perfís	Conxunto de capacidades ou permisos.
Interface	Aparencia visual do sistema.
Plugins/extensións	Engaden funcionalidades.
Configuración	Define o comportamento global.
Almacenamento	Garda contidos, configuración e metadatos.
Seguridade	Controla autenticación, autorización e protección.

Creación de contidos

A función principal dun CMS é permitir a creación e publicación de contidos.

Nun wiki podemos crear páxinas con:

• títulos
• parágrafos
• listas
• enlaces
• imaxes
• táboas
• categorías
• plantillas

A creación de contido debe realizarse seguindo unha estrutura coherente.

Publicación

A publicación consiste en poñer os contidos a disposición dos usuarios.

Nun CMS web debemos ter en conta:

• servidor web
• URL
• dominio
• DNS
• conectividade
• permisos
• HTTPS
• configuración do CMS
• seguridade

Nun contorno educativo podemos traballar mediante:

localhost
ou
IP da máquina virtual

Nun contorno real podería utilizarse:

https://wiki.exemplo.gal

Personalización da interface

Os CMS permiten modificar o aspecto visual.

Podemos personalizar:

• tema
• logotipo
• favicon
• cores
• cabeceira
• menús
• disposición dos elementos

En MediaWiki chámanse habitualmente skins.

En DokuWiki utilízase o concepto de templates para a aparencia visual.

Mecanismos de seguridade integrados

Un CMS debe protexer:

• usuarios
• credenciais
• contidos
• ficheiros
• base de datos
• configuración
• sesións
• mecanismos de administración

Algúns mecanismos habituais son:

• autenticación
• autorización
• grupos
• permisos
• ACL
• protección fronte a edición non autorizada
• rexistro de cambios
• historial
• control de sesións

A seguridade dun CMS depende tanto da aplicación como do servidor sobre o que funciona.

Verificación do funcionamento

Unha vez instalado o CMS debemos verificar o seu funcionamento.

Unha lista básica de comprobación pode ser:

Proba	Resultado esperado
Acceso á páxina principal	O sitio carga correctamente.
Inicio de sesión	O usuario pode autenticarse.
Creación de páxina	A nova páxina gárdase.
Edición	Os cambios quedan almacenados.
Historial	As modificacións poden consultarse.
Enlaces	Os enlaces funcionan correctamente.
Imaxes	Os recursos gráficos son visibles.
Usuarios	As contas poden utilizarse.
Permisos	As restricións aplícanse correctamente.

Verificación do rendemento

O rendemento pode verse afectado por:

• CPU
• memoria
• disco
• rede
• servidor web
• PHP
• base de datos
• tamaño dos contidos
• número de usuarios
• número de peticións

Nun CMS debemos observar:

• tempo de carga
• consumo de recursos
• erros
• consultas á base de datos
• tamaño das páxinas
• actividade do servidor

Non sempre é necesario realizar probas de carga complexas. Nunha práctica inicial tamén é importante saber identificar se existen problemas evidentes.

Primeira práctica: instalación e administración básica de MediaWiki e DokuWiki

A primeira práctica das unidades UD2/UD3 ten como finalidade poñer en funcionamento dous CMS de tipo wiki.

Obxectivos

O alumnado deberá:

• instalar MediaWiki
• instalar DokuWiki
• comprobar o funcionamento
• crear contido
• realizar tarefas básicas de administración
• documentar o proceso

Unha vez instalados os dous sistemas deberá escollerse unha tarefa adicional de administración.

Opción A. Realizar unha copia de seguridade

A copia de seguridade debe permitir recuperar o CMS.

No caso de MediaWiki debemos distinguir, como mínimo, entre:

• datos da base de datos;
• ficheiros do CMS;
• ficheiros multimedia;
• ficheiros de configuración.

No caso de DokuWiki será necesario prestar especial atención aos ficheiros e directorios onde se almacenan:

• páxinas
• configuración
• plugins
• temas
• medios

Unha boa política de backup debe considerar:

• que se copia
• cando se copia
• onde se almacena
• como se verifica
• como se restaura

Facer unha copia non significa ter unha copia de seguridade válida se nunca se comprobou que pode restaurarse.

Opción B. Instalación dun plugin e un tema visual

O alumno/a pode instalar:

• un plugin/extensión;
• un tema visual.

Debe documentar:

1. nome
2. finalidade
3. procedemento de instalación
4. configuración
5. resultado
6. posibles problemas
7. verificación do funcionamento

Debe distinguirse entre:

• funcionalidade: proporcionada por un plugin ou extensión;
• aparencia: proporcionada por un tema, skin ou template.

Opción C. Outra tarefa de administración

O alumno/a pode propoñer outra tarefa, por exemplo:

• crear e configurar un novo usuario
• modificar grupos
• configurar permisos
• crear categorías
• configurar unha opción de seguridade
• configurar a sindicación
• realizar unha importación/exportación
• configurar unha extensión
• realizar unha actualización
• establecer unha política de copias de seguridade

A tarefa deberá ser previamente definida e deberá quedar correctamente documentada.

Administración dun CMS

Unha vez instalado un CMS, comeza a fase de administración.

Administrar un CMS significa controlar:

• usuarios
• grupos
• permisos
• contidos
• configuración
• interface
• extensiones
• seguridade
• copias de seguridade
• actualizacións
• publicación
• importación e exportación

A administración debe procurar que o sistema sexa:

• funcional
• seguro
• actualizado
• recuperable
• fácil de manter

Usuarios e grupos

Os usuarios representan as persoas que acceden ao sistema.

Un grupo permite reunir varios usuarios con necesidades ou permisos semellantes.

Exemplo:

Usuarios
 |
 +-- alumnado
 |
 +-- profesorado
 |
 +-- administradores

Nun sistema real non todos deberían ter os mesmos privilexios.

Principio do mínimo privilexio

Cada usuario debe dispoñer unicamente dos permisos necesarios para realizar as súas tarefas.

Un usuario que só necesita editar páxinas non debería ter necesariamente permisos de administración do sistema.

Perfís

Un perfil representa habitualmente un conxunto de características e permisos.

Por exemplo:

Perfil	Exemplos de capacidades
Usuario/a	Consultar contidos.
Editor/a	Crear e modificar páxinas.
Moderador/a	Revisar ou controlar determinados contidos.
Administrador/a	Configurar o CMS e administrar usuarios e permisos.

A denominación concreta depende do CMS.

Control de accesos

O control de acceso determina quen pode facer cada cousa.

Debemos distinguir:

• autenticación: comprobar quen é o usuario;
• autorización: determinar que pode facer;
• control de acceso: aplicar estas decisións aos recursos.

Podemos representar o proceso así:

Usuario
  |
  v
Autenticación
  |
  v
Identidade
  |
  v
Permisos
  |
  v
Acceso permitido / denegado

Usuarios, grupos e permisos en MediaWiki

MediaWiki permite traballar con grupos e permisos.

Na práctica realizamos, por exemplo:

$wgGroupPermissions['editor']['edit'] = true;

A finalidade é crear un grupo con capacidade de edición.

Posteriormente pode asignarse un usuario a ese grupo.

Importante: a configuración de permisos debe facerse con coidado, xa que unha configuración demasiado permisiva pode permitir modificacións non desexadas.

Restrición de edición

Nun wiki pode ser necesario limitar a edición dunha determinada páxina.

Na práctica de MediaWiki traballouse cunha páxina denominada Pruebas de Edición para comprobar o comportamento dos permisos.

O obxectivo é que:

• o usuario autorizado poida editar;
• outros usuarios non teñan ese permiso.

Este exercicio permite comprender a diferenza entre:

• existencia dunha conta;
• pertenza a un grupo;
• permiso;
• acceso a un recurso.

Administración de MediaWiki

Ver no seu artigo Administración de MediaWiki

Creación de páxinas nun wiki

A unidade básica de información dun wiki é a páxina.

Na práctica creamos a páxina:

Historia de la Tecnología

As páxinas poden conter:

• texto
• encabezados
• enlaces
• listas
• categorías
• imaxes
• táboas
• plantillas

Enlaces internos e externos

Os wikis diferencian entre enlaces internos e externos.

Enlace interno

Exemplo:

[[Evolución de Internet]]

O enlace apunta a outra páxina do propio wiki.

Se a páxina aínda non existe, normalmente aparecerá como enlace a unha páxina pendente de crear.

Enlace externo

Exemplo:

[https://es.wikipedia.org/wiki/Tecnología Artículo en Wikipedia sobre Tecnología]

Os enlaces internos e externos forman unha das bases da navegación dun wiki.

Crear unha páxina mediante un enlace

Unha das formas máis cómodas de crear novas páxinas consiste en:

1. crear primeiro o enlace;
2. facer clic nel;
3. crear a páxina;
4. introducir o contido;
5. gardala.

Na práctica utilizamos o enlace:

[[Evolución de Internet]]

e posteriormente creamos a páxina correspondente.

Encabezados

MediaWiki utiliza signos iguais para definir títulos.

Exemplo:

== Principais fitos ==

Isto crea un encabezado de segundo nivel.

Podemos utilizar diferentes niveis:

= Nivel 1 =
== Nivel 2 ==
=== Nivel 3 ===
==== Nivel 4 ====

É importante manter unha xerarquía lóxica.

Listas

As listas son útiles para organizar información.

Lista numerada

Sintaxe:

# Primeiro elemento
# Segundo elemento
# Terceiro elemento

Resultado:

1. Primeiro elemento

1. Segundo elemento

1. Terceiro elemento

Lista con viñetas

Sintaxe:

* Primeiro elemento
* Segundo elemento
* Terceiro elemento

Categorías

As categorías permiten organizar as páxinas segundo temas.

Por exemplo:

[[Categoría:Tecnoloxía]]

Ao engadir esta instrución, a páxina pasa a formar parte desa categoría.

Na práctica utilizouse a categoría Tecnología.

Vantaxes das categorías

Permiten:

• agrupar páxinas;
• facilitar a navegación;
• localizar contidos;
• crear estruturas xerárquicas.

Categorías xerárquicas

As categorías tamén poden organizarse mediante unha xerarquía.

Por exemplo:

Tecnoloxía
 |
 +-- Século XIX
 |
 +-- Século XX
 |
 +-- Século XXI

Para establecer unha relación entre categorías podemos incluír unha categoría dentro doutra.

Exemplo:

[[Categoría:Tecnoloxía]]

dentro da categoría correspondente ao século.

Na práctica realizouse unha xerarquía deste tipo.

Plantillas

As plantillas permiten reutilizar estruturas de contido.

Son especialmente útiles cando queremos que diferentes páxinas teñan unha estrutura común.

Por exemplo, podemos crear unha plantilla para representar a información básica dunha tecnoloxía.

Exemplo de plantilla

Nome:

Plantilla:FichaTecnoloxía

Contido:

{| class="wikitable"
! Nome
| {{{nome}}}
|-
! Ano
| {{{ano}}}
|-
! Inventor
| {{{inventor}}}
|-
! Descrición
| {{{descrición}}}
|}

Os elementos entre tres chaves son parámetros da plantilla.

Utilización dunha plantilla

A plantilla pode utilizarse así:

{{FichaTecnoloxía
| nome = Telégrafo
| ano = 1837
| inventor = Samuel Morse
| descrición = Un dispositivo que transmite mensaxes a longa distancia mediante sinais eléctricas.
}}

Na práctica empregouse unha plantilla deste tipo para a páxina Telégrafo.

Táboas en MediaWiki

As táboas permiten presentar información estruturada.

Importante: MediaWiki utiliza unha sintaxe propia. Non debemos mesturar a sintaxe de táboas Markdown coa de MediaWiki.

Exemplo correcto:

{| class="wikitable"
! Navegador
! Ano de lanzamento
! Desenvolvedor
|-
| Internet Explorer
| 1995
| Microsoft
|-
| Mozilla Firefox
| 2004
| Mozilla Foundation
|-
| Google Chrome
| 2008
| Google
|}

Esta estrutura empregouse na práctica da UD3.

Estrutura dunha táboa

Sintaxe	Significado
{ |	Inicio da táboa.
class="wikitable"	Aplica o estilo habitual das táboas.
!	Celda de cabeceira.
| -	Nova fila.
|	Celda normal.
| }	Fin da táboa.

Imaxes

Os CMS wiki permiten incorporar imaxes aos contidos.

Debemos distinguir entre:

• ficheiro almacenado no servidor
• nome do ficheiro
• páxina que utiliza a imaxe
• permisos
• tamaño e formato

Na práctica de MediaWiki traballamos coa incorporación dunha imaxe a unha páxina e coa creación dunha galería con varias imaxes.

Exemplo básico:

[[Ficheiro:Exemplo.png]]

Tamén podemos especificar tamaño e posición segundo as necesidades do sitio.

Extensións e plugins

Un plugin ou extensión permite incorporar funcionalidade adicional.

Exemplos de funcionalidades que poden engadirse:

• galerías
• formularios
• buscadores
• integración con outros servizos
• autenticación
• edición avanzada
• estatísticas
• exportación
• integración multimedia

MediaWiki emprega o concepto de extensión.

DokuWiki utiliza habitualmente o termo plugin.

Proceso xeral de instalación dun plugin

1. Identificar a funcionalidade que necesitamos.
2. Comprobar a compatibilidade coa versión do CMS.
3. Comprobar a súa licenza.
4. Descargar desde unha fonte fiable.
5. Instalar.
6. Configurar.
7. Verificar.
8. Documentar.
9. Actualizar posteriormente cando corresponda.

Non debemos instalar extensións ou plugins de procedencia descoñecida.

Temas, skins e templates

Os CMS permiten modificar a aparencia visual sen modificar necesariamente os contidos.

Concepto	CMS	Finalidade
Skin	MediaWiki	Modificar a aparencia da interface.	-	Template	DokuWiki	Modificar a aparencia visual.	-	Plugin/Extensión	MediaWiki/DokuWiki	Engadir funcionalidades.

Unha boa personalización debe manter:

• coherencia visual
• legibilidade
• accesibilidade
• facilidade de navegación

Actualizacións

Os CMS deben manterse actualizados.

As actualizacións poden solucionar:

• erros
• problemas de seguridade
• incompatibilidades
• problemas de rendemento
• vulnerabilidades

Antes de actualizar é recomendable:

1. comprobar a versión actual;
2. ler a documentación;
3. revisar os requisitos;
4. facer unha copia de seguridade;
5. comprobar a compatibilidade dos plugins;
6. realizar a actualización;
7. verificar o funcionamento.

Actualizar sen unha copia de seguridade pode dificultar a recuperación ante un problema.

Copias de seguridade

As copias de seguridade son unha das tarefas máis importantes da administración.

Unha política de backup debe responder ás seguintes preguntas:

• Que datos debemos copiar?
• Con que frecuencia?
• Onde se almacenan?
• Durante canto tempo?
• Quen pode acceder ás copias?
• Como se verifica a súa integridade?
• Como se realiza unha restauración?

MediaWiki

Nunha instalación típica debemos considerar:

• base de datos;
• LocalSettings.php;
• ficheiros multimedia;
• extensións;
• skins;
• outros ficheiros modificados.

DokuWiki

Debemos considerar os directorios que conteñan:

• páxinas;
• configuración;
• medios;
• plugins;
• templates;
• metadatos;
• información relacionada co histórico.

Restauración dunha copia de seguridade

Un backup só ten verdadeiro valor se somos capaces de restauralo.

Un proceso de recuperación pode incluír:

1. preparar un servidor;
2. restaurar os ficheiros;
3. restaurar a base de datos cando corresponda;
4. comprobar permisos;
5. revisar a configuración;
6. iniciar o CMS;
7. verificar os contidos;
8. comprobar os usuarios;
9. comprobar os plugins;
10. comprobar os permisos.

Sindicación de contidos

A sindicación de contidos permite publicar información para que outros sistemas poidan consumila.

Un mecanismo moi habitual é:

• RSS
• Atom

Un lector pode consultar o feed do CMS e recibir novas publicacións.

Por exemplo:

CMS
 |
 +---- RSS/Atom
        |
        +---- Lector de noticias
        +---- Portal
        +---- Outra aplicación

A sindicación é útil para:

• noticias;
• actualizacións;
• blogs;
• documentación;
• avisos.

Importación e exportación da información

Os CMS adoitan incorporar mecanismos para mover información.

Importación

Permite incorporar información procedente doutro sistema.

Exemplos:

• importar páxinas;
• importar usuarios;
• importar datos;
• migrar contidos;
• restaurar información.

Exportación

Permite obter información do CMS para:

• realizar unha copia;
• migrar a outro sistema;
• reutilizar contidos;
• arquivar información.

A importación e exportación son especialmente importantes nos procesos de migración.

Migración dun CMS

Unha migración consiste en trasladar un sistema ou os seus contidos a outra infraestrutura ou plataforma.

Unha migración pode implicar:

• ficheiros
• bases de datos
• usuarios
• permisos
• imaxes
• configuración
• URLs
• plugins
• temas

Antes dunha migración debemos identificar dependencias e elaborar un plan de recuperación.

Informes

A administración dun CMS pode necesitar informes sobre:

• usuarios
• número de páxinas
• actividade
• modificacións
• erros
• visitas
• rendemento
• espazo utilizado
• estado dos plugins
• versión instalada

Os informes permiten tomar decisións baseadas en información observable.

Integración de plataformas de pagamento en liña

Aínda que MediaWiki e DokuWiki non son CMS de comercio electrónico, o currículo introduce a integración de plataformas de pagamento como unha capacidade propia dos xestores de contidos.

Nun CMS orientado ao comercio electrónico podemos ter o seguinte fluxo:

Cliente
  |
  v
Carro da compra
  |
  v
Pedido
  |
  v
Pasarela de pagamento
  |
  v
Entidade financeira
  |
  v
Confirmación
  |
  v
CMS

A pasarela de pagamento permite enviar os datos necesarios para realizar a operación e devolver o resultado.

Nunha integración deste tipo debemos considerar:

• seguridade;
• HTTPS;
• autenticación;
• protección dos datos;
• confirmación do pagamento;
• tratamento dos erros;
• rexistro das operacións.

Os datos sensibles de pagamento deben ser tratados segundo os requisitos legais e técnicos correspondentes e non deben almacenarse de forma insegura no CMS.

Seguridade dun CMS =

A seguridade dun CMS debe abordarse en diferentes niveis.

Sistema operativo

• actualizacións;
• usuarios;
• permisos;
• firewall;
• servizos activos.

Servidor web

• HTTPS;
• configuración;
• permisos;
• logs;
• restrición de acceso.

CMS

• actualizacións;
• contrasinais;
• roles;
• permisos;
• plugins;
• temas;
• configuración.

Base de datos

• usuarios;
• permisos;
• credenciais;
• conexións;
• copias.

Seguridade dos plugins e temas

Os plugins e temas aumentan a funcionalidade do CMS, pero tamén poden introducir problemas.

Antes de instalar un deles debemos comprobar:

• procedencia;
• compatibilidade;
• mantemento;
• versión;
• licenza;
• documentación.

É recomendable eliminar extensións que xa non sexan necesarias.

Cada compoñente adicional aumenta a complexidade do sistema e debe ser administrado.

Documentación da administración

Todas as tarefas administrativas deberían quedar documentadas.

Unha documentación técnica pode incluír:

• data
• responsable
• CMS
• versión
• tarefa realizada
• configuración anterior
• configuración posterior
• ficheiros modificados
• comandos
• capturas
• resultado
• incidencias

Exemplo

CMS: MediaWiki

Tarefa:
Instalación dun novo skin.

Versión:
[versión utilizada]

Motivo:
Personalización da interface.

Procedemento:
[pasos realizados]

Resultado:
Correcto.

Problemas:
Ningún.

Verificación:
Comprobouse a aparencia da páxina principal e
o acceso ás páxinas existentes.

Segunda práctica: MediaWiki, uso e administración

A segunda práctica ten como obxectivo demostrar a capacidade de administrar e utilizar MediaWiki nun servidor Linux. O contorno definido na práctica é unha máquina virtual con Lubuntu 25.04 e unha infraestrutura LAMP con MediaWiki.

A práctica divídese en dúas partes:

• Parte 1: Administración
• Parte 2: Uso

A propia práctica establece cinco puntos para administración e cinco para uso na súa rúbrica.

Administración do sitio

Nesta parte traballamos:

1. cambiar o idioma;
2. cambiar o nome do sitio;
3. cambiar o tema;
4. engadir un logotipo;
5. cambiar o favicon;
6. crear usuarios;
7. asignar permisos;
8. restrinxir permisos de edición.

Estas tarefas permiten traballar directamente os conceptos de:

• configuración;
• personalización;
• usuarios;
• grupos;
• permisos;
• control de acceso.

Uso do wiki

Nesta parte traballamos:

1. creación de páxinas;
2. creación de enlaces internos e externos;
3. creación dunha páxina mediante un enlace;
4. categorías;
5. plantillas;
6. utilización de plantillas;
7. categorías principais e subcategorías;
8. xerarquías;
9. táboas;
10. listas;
11. imaxes.

Estas tarefas permiten comprender como se estrutura e publica información nun wiki.

Relación entre administración e uso

Administrar un CMS e utilizar un CMS son actividades diferentes.

Uso	Administración
Crear páxinas	Crear usuarios
Editar contidos	Configurar permisos
Crear enlaces	Configurar temas
Engadir imaxes	Instalar plugins
Utilizar plantillas	Realizar copias de seguridade
Consultar categorías	Actualizar o CMS
Navegar	Revisar seguridade

Un usuario pode saber crear unha páxina sen saber administrar o servidor.

Un administrador debe coñecer ambas dimensións.

MediaWiki fronte a DokuWiki

Característica	MediaWiki	DokuWiki
Tipo	CMS wiki	CMS wiki
Uso típico	Grandes wikis e documentación colaborativa.	Documentación, bases de coñecemento e wikis máis sinxelos.
Linguaxe principal	PHP	PHP
Base de datos	Si, habitualmente.	Non necesariamente.
Usuarios	Si	Si
Grupos	Si	Si
Control de acceso	Si	ACL
Plugins/extensións	Si	Si
Temas	Skins	Templates
Historial	Si	Si
Sindicación	Si	Si

Esta táboa debe entenderse como unha comparación funcional xeral. As características concretas dependen da configuración e das extensións instaladas.

Que debe saber facer un administrador de CMS?

Ao rematar estas unidades deberías ser capaz de:

• identificar o tipo de CMS adecuado para unha necesidade
• coñecer os seus requisitos
• instalalo
• configurar o servidor
• crear a infraestrutura necesaria
• configurar unha base de datos cando corresponda
• crear usuarios
• crear grupos
• asignar permisos
• controlar os accesos
• crear e organizar contidos
• personalizar a interface
• instalar plugins ou extensións
• instalar temas
• realizar copias de seguridade
• restaurar información
• actualizar o CMS
• importar e exportar contidos
• utilizar mecanismos de sindicación
• comprobar o funcionamento
• documentar as tarefas realizadas

Erros habituais na administración dun CMS

Erro 1. Instalar sen comprobar requisitos ==

Un CMS pode non funcionar correctamente por unha versión incompatible de PHP, dun plugin ou doutra dependencia.

Erro 2. Dar demasiados permisos ==

Un usuario debería recibir só os permisos que necesite.

Erro 3. Non facer copias de seguridade ==

Un erro durante unha actualización pode producir perda de información.

Erro 4. Instalar plugins sen comprobar a procedencia ==

Un plugin inseguro pode comprometer toda a aplicación.

Erro 5. Non actualizar ==

As versións antigas poden presentar vulnerabilidades ou problemas de compatibilidade.

Erro 6. Non comprobar a restauración ==

Unha copia de seguridade non verificada pode resultar inútil cando realmente se necesite.

Erro 7. Mesturar configuración e contido sen organización ==

Unha boa estrutura facilita a administración e futuras migracións.

Boas prácticas

Podemos resumir as principais boas prácticas nos seguintes puntos:

1. Analizar previamente os requisitos
2. Instalar só o software necesario
3. Utilizar fontes fiables
4. Aplicar o principio do mínimo privilexio
5. Manter o CMS actualizado
6. Manter actualizados os plugins
7. Realizar copias de seguridade
8. Probar a restauración
9. Documentar os cambios
10. Revisar os logs
11. Protexer a administración
12. Utilizar HTTPS cando corresponda
13. Revisar periodicamente usuarios e permisos
14. Eliminar extensións innecesarias
15. Comprobar o funcionamento despois de cada cambio importante

Resumo da UD2 e UD3

                 XESTOR DE CONTIDOS
                         |
          +--------------+--------------+
          |                             |
       INSTALACIÓN                 ADMINISTRACIÓN
          |                             |
          v                             v
    Requisitos                    Usuarios
    Servidor                      Grupos
    PHP                           Perfís
    Base de datos                 Permisos
    Ficheiros                     Contidos
    Configuración                 Plugins
          |                       Temas
          |                       Backups
          |                       Actualizacións
          |                       Importación/exportación
          |                       Informes
          |                       Seguridade
          |                             |
          +-------------+---------------+
                        |
                        v
                   PUBLICACIÓN
                        |
                        v
                    USUARIOS

Ideas fundamentais para a avaliación

Debes ter claras especialmente as seguintes ideas:

• CMS é un sistema para xestionar contidos.
• MediaWiki e DokuWiki son CMS orientados á filosofía wiki.
• Non todos os CMS utilizan a mesma forma de almacenamento.
• MediaWiki utiliza habitualmente unha base de datos.
• DokuWiki pode traballar sen unha base de datos relacional.
• Un CMS necesita un contorno de servidor compatible.
• Os usuarios e grupos permiten organizar os accesos.
• Os permisos determinan que pode facer cada usuario.
• Os plugins ou extensións engaden funcionalidades.
• Os temas, skins ou templates modifican a aparencia.
• As categorías permiten organizar os contidos.
• As plantillas permiten reutilizar estruturas.
• As copias de seguridade deben incluír todos os elementos necesarios para recuperar o sistema.
• Unha actualización debe realizarse con planificación e copia de seguridade previa.
• A sindicación permite distribuír contidos mediante formatos como RSS ou Atom.
• A importación e exportación permiten migrar ou reutilizar información.
• A administración dun CMS inclúe tamén tarefas de seguridade.
• Un CMS debe probarse despois da instalación e despois dos cambios importantes.
• Toda tarefa de administración debería quedar documentada.

Preguntas de repaso

1. Que é un CMS?
2. Que significa CMS?
3. Que diferenza existe entre un CMS xeral e un CMS wiki?
4. Que características ten MediaWiki?
5. Que características ten DokuWiki?
6. Que diferenza fundamental existe entre o almacenamento de MediaWiki e DokuWiki?
7. Que elementos debemos comprobar antes de instalar un CMS?
8. Para que serve a base de datos nun CMS como MediaWiki?
9. Que son os usuarios?
10. Que son os grupos?
11. Que son os perfís?
12. Que diferenza existe entre autenticación e autorización?
13. Que é o control de acceso?
14. Para que serve un plugin?
15. Que diferenza existe entre un plugin e un tema?
16. Que é un skin en MediaWiki?
17. Que son as categorías?
18. Que son as plantillas?
19. Para que serve unha copia de seguridade?
20. Por que debemos probar a restauración?
21. Que é a sindicación de contidos?
22. Para que serven RSS e Atom?
23. Para que serve a importación e exportación de información?
24. Por que debemos actualizar un CMS?
25. Que medidas básicas de seguridade debemos aplicar?
26. Que información debería conter unha documentación técnica?
27. Que diferenza existe entre utilizar un CMS e administralo?
28. Que función ten unha plataforma de pagamento nun CMS de comercio electrónico?

Sintaxe básica de MediaWiki: resumo

Encabezados

= Título principal =
== Segundo nivel ==
=== Terceiro nivel ===

Enlace interno

[[Nome da páxina]]

Enlace externo

[https://www.exemplo.gal Texto do enlace]

Categoría

[[Categoría:Tecnoloxía]]

Lista numerada

# Primeiro
# Segundo
# Terceiro

Lista con viñetas

* Primeiro
* Segundo
* Terceiro

Táboa

{| class="wikitable"
! Cabeceira 1
! Cabeceira 2
|-
| Valor 1
| Valor 2
|-
| Valor 3
| Valor 4
|}

Plantilla

{{NomeDaPlantilla
| parámetro1 = valor
| parámetro2 = valor
}}

Imaxe

[[Ficheiro:Exemplo.png]]

Conclusión

Os xestores de contidos permiten separar a creación dos contidos da complexidade técnica necesaria para mantelos.

Para un administrador de sistemas é fundamental comprender que un CMS non é só unha páxina web.

Detrás del existen:

• un sistema operativo
• un servidor web
• un contorno de execución
• posiblemente unha base de datos
• ficheiros
• usuarios
• permisos
• configuración
• extensións
• mecanismos de seguridade
• sistemas de copia e recuperación

Por iso, instalar un CMS é só o primeiro paso.

A verdadeira administración consiste en manter o sistema funcional, seguro, organizado, actualizado e recuperable ao longo do tempo.